(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
14.96. అధ్యాయః 096
అథ వైష్ణవధర్మపర్వ ॥ 3 ॥
Mahabharata - Ashvamedhika Parva - Chapter Topics
యుధిష్ఠిరేణ కృష్ణంప్రతి వైష్ణవధర్మప్రశంసనపూర్వకం తత్కథనప్రార్థనా॥ 1 ॥ వసిష్ఠాదిభిస్తచ్ఛుశ్రూషయా తత్సమీపోపసర్పణం॥ 2 ॥ కృష్ణేన యుధిష్ఠిరాదీన్ప్రతి వైష్ణవధర్మప్రశంసనపూర్వకం స్వమహిమానుబోధనం॥ 3 ॥
Mahabharata - Ashvamedhika Parva - Chapter Text

జనమేజయ ఉవాచ।

అశ్వమేధే పురావృత్తే కేశవం కేశిసూదనం।
ధర్మసంశయముద్దిశ్య కిమపృచ్ఛత్పితామహః॥ 14-96-1(95276)
వైశంపాయన ఉవాచ। 14-96-2x(7935)
పశ్చిమేనాశ్వమేధేన యదా స్నాతో యుధిష్ఠిరః।
తదా రాజా నమస్కృత్య కేశవం పునరబ్రవీత్॥ 14-96-2(95277)
భవవన్వైష్ణవా ధర్మాః కింఫలాః కింపరాయణాః।
కిం ధర్మమధికృత్యాథ భవతోత్పాదితాః పురా॥ 14-96-3(95278)
యది తేహమనుగ్రాహ్యః ప్రియోస్మి మధుసూదన।
శ్రోతవ్యా యది మే కృష్ణ తన్మే కథయ సువ్రత॥ 14-96-4(95279)
పవిత్రా కిల తే ధర్మాః సర్వపాపప్రణాశనాః।
సర్వధర్మోత్తమాః పుణ్యా భగవంస్త్వన్ముఖోద్గతాః॥ 14-96-5(95280)
యాఞ్శ్రుత్వా బ్రహ్మహా గోఘ్నో మాతృహా గురుతల్పగః।
పాకర్భేదీ కృతఘ్నశ్చ సురాపో బ్రహ్మవిక్రయీ॥ 14-96-6(95281)
మిత్రవిశ్వాసఘాతీ చ వీరహా భ్రూణహా తథా।
తపోవిక్రయిణశ్చైవ దానవిక్రయిణస్తథా॥ 14-96-7(95282)
ఆత్మవిక్రమయిణో మూఢా జీవేద్యశ్చ వికర్మభిః।
పాపాః శఠా నైకృతికా డాంభికా దూషకాస్తథా॥ 14-96-8(95283)
రసభేదకరా యే చ యే చ స్యుర్బ్రహ్మఘాతకాః।
శూద్రప్రేష్యకరాశ్చోరా విప్రా యే చ పురోహితాః॥ 14-96-9(95284)
నిక్షేపహారిణః స్త్రీఘ్నాస్తథా యే పారదారికాః।
ఏతే చాన్యే చ పాపా యే ముచ్యంతేతేఽపి కిల్బిషాత్॥ 14-96-10(95285)
తానాచక్ష్వ సురశ్రేష్ఠ త్వద్భక్తస్య మమాచ్యుత॥ 14-96-11(95286)
వైశంపాయన ఉవాచ। 14-96-12x(7936)
ఇత్యేవం కథితే దేవే ధర్మపుత్రేణ సంసది।
వసిష్ఠాద్యాస్తపోయుక్తా మునయస్తత్వదర్శినః॥ 14-96-12(95287)
శ్రోతుకామాః పరం గుహ్యం వైష్ణవం ధర్మముత్తమం।
తథా భాగవతాశ్చైవ తతస్తం పర్యవారయన్॥ 14-96-13(95288)
యుధిష్ఠిర ఉవాచ। 14-96-14x(7937)
తత్వతస్తవ భావేన పాదమూలముపాగతం।
యది జానాసి మాం భక్తం స్నిగ్ధం వా భక్తవత్సల॥ 14-96-14(95289)
ధర్మగుహ్యాని సర్వాణి వేత్తుమిచ్ఛామి తత్వతః।
ధర్మాన్కథయ మే దేవ యద్యనుగ్రహభాగహం॥ 14-96-15(95290)
శ్రుతా మే మానవా ధర్మా వాసిష్ఠాః కాశ్యపాస్తథా।
గార్గీయా గౌతమీయాశ్చ తథా గోపాలకస్య చ॥ 14-96-16(95291)
పరాశరకృతాః పూర్వా మైత్రేయస్య చ ధీమతః।
ఔమా మాహేశ్వరాశ్చైవ నందిధర్మాశ్చ పావనాః॥ 14-96-17(95292)
బ్రహ్మణా కథితా యే చ కౌమారాశ్చ శ్రుతా మయా।
ధూమాయనకృతా ధర్మాః కాండవైశ్వానరా అపి॥ 14-96-18(95293)
భార్గవా యాజ్ఞవల్క్యాశ్చ మార్కండేయకృతా అపి।
భారద్వాజకృతా యే చ బృహస్పతికృతాశ్చ యే॥ 14-96-19(95294)
కుణేశ్చ కుణిబాహోశ్చ విశ్వామిత్రకృతాశ్చ యే।
సుమంతుజైమినికృతాః శాకునేయాస్తథైవ చ॥ 14-96-20(95295)
పులస్త్యపులహోద్గీతాః పావకీయాస్తథైవ చ।
అగస్త్యగీతా మౌద్గల్యాః శాండిల్యాః శలభాయనాః॥ 14-96-21(95296)
వాలఖిల్యకృతా యే చ యే చ సప్తర్షిభిస్తథా।
ఆపస్తంబకృతా ధర్మాః శంఖస్య లిఖితస్య చ॥ 14-96-22(95297)
ప్రాజాపత్యాస్తథా యాంయా మాహేంద్రాశ్చ శ్రుతా మయా।
వైయాఘ్రవ్యాసకీయాశ్చ విభండకకృతాశ్చ యే॥ 14-96-23(95298)
నారదీయాః శ్రుతా ధర్మాః కాపోతాశ్చ శ్రుతా మయా।
తథా విదురవాక్యాని భృగోరంగిరసస్తథా॥ 14-96-24(95299)
క్రౌంచా మృదంగగీతాశ్చ సౌర్యా హారీతకాశ్చ యే।
యే పిశంగకృతాశ్చాపి కాతపాయాః సువాలకాః॥ 14-96-25(95300)
ఉద్దాలకకృతా ధర్మా ఔశనస్యాస్తథైవ చ।
వైశంపాయనగీతాశ్చ యే చాన్యేఽప్యేవమాదితః॥ 14-96-26(95301)
ఏతేభ్యః సర్వధర్మేభ్యో దేవ త్వన్ముఖనిస్సృతాః।
పావనాత్వాత్పవిత్రత్వాద్విశిష్టా ఇతి మే మతిః॥ 14-96-27(95302)
తస్మాద్ధి త్వాం ప్రపన్నస్య త్వద్భక్తస్య చ కేశవ।
యుష్మదీయాన్వరాంధర్మాన్పుణ్యాన్కథయ మేచ్యుత॥ 14-96-28(95303)
వైశంపాయన ఉవాచ। 14-96-29x(7938)
ఏవం పృష్టస్తు ధర్మజ్ఞో ధర్మపుత్రేణ కేశవః।
ఉవాచ ధర్మాన్సూక్ష్మార్థాంధర్మపుత్రస్య హర్షితః॥ 14-96-29(95304)
ఏవం తే యస్య కౌంతేయ యత్నో ధర్మేషు సువ్రత।
తస్య తే దుర్లభో లోకే న కశ్చిదపి విద్యేత॥ 14-96-30(95305)
ధర్మః శ్రుతో వా దృష్టో వా కథితో వా కృతోపి వా।
అనుమోదితో వా రాజేంద్ర నయతీంద్రపదం నరం॥ 14-96-31(95306)
ధర్మః పితా చ మాతా చ ధర్మో నాథః సుహృత్తథా।
ధర్మో భ్రాతా సఖా చైవ ధర్మః స్వామీ పరంతప॥ 14-96-32(95307)
ధర్మాదర్థశ్చ కామశ్చ ధర్మాద్భోగాః సుఖాని చ।
ధర్మార్దైశ్వర్యమేవాగ్ర్యం ధర్మాత్స్వర్గగతిః పరా॥ 14-96-33(95308)
ధర్మోయం సేవితః శుద్ధస్త్రాయతే మహతో భయాత్।
ధర్మాద్ద్విజత్వం దేవత్వం ధర్మః పావయతే నరం॥ 14-96-34(95309)
యదా చ క్షీయతే పాపం కాలేన పురుషస్య తు।
తదా సంజాయతే బుద్ధిర్ధర్మం కర్తుం యుధిష్ఠిర॥ 14-96-35(95310)
జన్మాంతరసహస్రైస్తు మనుష్యత్వం హి దుర్లభం।
తద్గత్వాపీహ యో ధర్మం న కరోతి స్వవంచితః॥ 14-96-36(95311)
కుత్సితా యే దరిద్రాశ్చ విరూపా వ్యాధితాస్తథా।
పరద్వేష్యాశ్చ మూర్ఖాశ్చ న తైర్ధర్మః కృతః పురా॥ 14-96-37(95312)
యే చ దీర్ఘాయుషః శూరాః పండితా భోగినస్తథా॥
నీరోగా రూపసంపన్నాస్తైర్ధర్మః సుకృతః పురా॥ 14-96-38(95313)
ఏవం ధర్మః కృతః శుద్ధో నయతే గతిముత్తమాం।
అధర్మం సేవతే యస్తు తిర్యగ్యోన్యాం పతత్యసౌ॥ 14-96-39(95314)
ఇదం రహస్యం కౌంతేయ శృణు ధర్మమనుత్తమం।
కథయిష్యే పరం ధర్మం తవ భక్తస్య పాండవ॥ 14-96-40(95315)
ఇష్టస్త్వమసి మేఽత్యర్థం ప్రపన్నశ్చాపి మాం సదా।
పరమార్థమపి బ్రూయాం కిం పునర్ధర్మసంహితాం॥ 14-96-41(95316)
ఇదం మే మానుషం జన్మ కృతమాత్మని మాయయా।
ధర్మసంస్థాపనార్థాయ దుష్టానాం నాశనాయ చ॥ 14-96-42(95317)
మానుష్యం భావమాపన్నం యే మాం గృహ్ణంత్యవజ్ఞయా।
సంసారాంతర్హి తే మూఢాస్తిర్యగ్యోనిష్వనేకశః॥ 14-96-43(95318)
యే చ మాం సర్వభూతస్థం పశ్యంతి జ్ఞానచక్షుషా।
మద్భక్తాంస్తాన్సదా యుక్తాన్మత్సమీపం నయాంయహం॥ 14-96-44(95319)
మద్భక్తా న వినశ్యంతి మద్భక్తా వీతకల్మషాః।
మద్భాక్తానాం తు మానుష్యే సఫల జన్మ పాండవా॥ 14-96-45(95320)
అపి పాపేష్వభిరతా మద్భక్తాః పాండునందన।
ముచ్యంతే పాతకైః సర్వైః పద్మపత్రమివాంభసా॥ 14-96-46(95321)
జన్మాంతరసహస్రేషు తపసా భావితాత్మనాం।
భక్తిరుత్పద్యతే తాత మనుష్యాణాం న సంశయః॥ 14-96-47(95322)
యచ్చ రూపం పరం గుహ్యం కూటస్తమచలం ధ్రువం।
న దృశ్యతే తతా దేవైర్మద్భక్తైర్దృశ్యతే యథా॥ 14-96-48(95323)
అపరం యచ్చ మే రూపం పర్రాదుర్భావేషు దృశ్యతే।
తదర్చయంతి సర్వార్థైః సర్వభూతాని పాండవ॥ 14-96-49(95324)
కల్పకోటిసహస్రేషు వ్యతీతేష్వాగతే చ।
దర్శయామీహ తద్రూపం యచ్చ పశ్యంతి మే సురాః॥ 14-96-50(95325)
స్తిత్యుత్పత్త్యవ్యయకరం యో మాం జ్ఞాత్వా ప్రపద్యతే।
అనుగృహ్ణాంయహం తం వై సంసారాన్మోచయామి చ॥ 14-96-51(95326)
అహమాదిర్హి దేవానాం సృష్టా బ్రహ్మాదయో మయా।
ప్రకృతిం స్వామవష్టభ్య జగత్సర్వం సృజాంయహం॥ 14-96-52(95327)
తమోమూలోహమవ్యక్తో రజోమధ్యే ప్రతిష్ఠితః।
ఊర్ధ్వం సత్త్వం వినా లోభం బ్రహ్మాదిస్తంబపర్యతః॥ 14-96-53(95328)
మూర్ధానం మే విద్ధి దివం చంద్రాదిత్యౌ చ లోచనే।
గావోగ్నిర్బాహ్మణో వక్త్రం మారుతః శ్వసనం చ మే॥ 14-96-54(95329)
దిశో మే బాహవశ్చాష్టౌ నక్షత్రాణి చ భూషణం।
అంతరిక్షమురో విద్ధి సర్వభూతావకాశకం।
మార్గో మేఘానిలాభ్యాం తు యన్మమోదరమవ్యయం॥ 14-96-55(95330)
పృథివీమండలం యద్వై ద్వీపార్ణవనగైర్యుతం।
సర్వసంధారణోపేతం పాదౌ మమ యుధిష్ఠిర॥ 14-96-56(95331)
స్థితో హ్యేకగుణః ఖేఽహం ద్విగుణశ్చాస్మి మారుతే।
త్రిగుణోగ్నౌ స్థితోహం వై సలిలే చ చతుర్గుణః॥ 14-96-57(95332)
శబ్దాద్యా యే గుణాః పంచ మహాభూతేషు పంచసు।
తన్మాత్రాసంస్థితః సోహం పృథివ్యాం పంచధాస్థితః॥ 14-96-58(95333)
అహం సహస్రసీర్షస్తు సహస్రవదనేక్షణః।
సహస్రబాహూదరధృక్సహస్రోరుః సహస్రపాత్॥ 14-96-59(95334)
ధృత్వోర్వీం సర్వతః సంయగత్యతిష్ఠం దశాంగులం।
సర్వభూతాత్మభూతస్థః సర్వవ్యాపీ తతోస్ంయహం॥ 14-96-60(95335)
అచింత్యోహమనంతోహమజరోహమజో హ్యహం।
అనాద్యోఽహమవధ్యోహమప్రమేయోహమవ్యయః॥ 14-96-61(95336)
నిర్గుణోహం నిగూఢాత్మా నిర్ద్వంద్వో నిర్మమో నృప।
నిష్కలో నిర్వికారోహం నిదానమమృతస్య తు॥ 14-96-62(95337)
సుధా చాహం స్వధా చాహం స్వాహా చాహం నరాధిప।
తేజసా తపసా చాహం భూతగ్రామం చతుర్విధం॥ 14-96-63(95338)
స్నేహపాశైర్గుణబద్ధ్వా ధారయాంయాత్మమాయయా।
చాతురాశ్రమధర్మేహం చాతుర్హోత్రఫలాశనః।
చతుర్మూర్తిశ్చతుర్యజ్ఞశ్చతురాశ్రమభావనః॥ 14-96-64(95339)
సంహృత్యాహం జగత్సర్వం కృత్వా వై గర్భమాత్మనః।
శయామి దివ్యయోగేన ప్రలయేషు యుధిష్ఠిర॥ 14-96-65(95340)
సహస్రయుగపర్యంతాం బ్రాహ్మీం రాత్రిం మహార్ణవే।
స్థిత్వా సృజామి భూతాని జంగమాని స్థిరాణి చ॥ 14-96-66(95341)
కల్పే కల్పే చ భూతాని సంహరామి సృజామి చ।
న చ మాం తాని జానంతి మాయయా మోహితాని మే॥ 14-96-67(95342)
మమ చైవాంధకారస్య మార్గితవ్యస్య నిత్యశః।
ప్రశాంతస్యేవ దీపస్య గతిర్నైపోపలభ్యతే॥ 14-96-68(95343)
న తదస్తి క్వచిద్రాజన్యత్రాహం న ప్రతిష్ఠితః।
న చ తద్విద్యతే భూతం మయి యన్న ప్రతిష్ఠితం॥ 14-96-69(95344)
యావన్మిత్రం భవేద్భూతం స్థూలం సూక్ష్మమిదం జగత్।
దీవభూతో హ్యహం తస్మింస్తావన్మాత్రం ప్రతిష్ఠితః॥ 14-96-70(95345)
కించాత్ర బహునోక్తేన సత్యమేతద్బ్రవీమి తే।
యద్భూతం యద్భవిష్యచ్చ తత్సర్వమహమేవ తు॥ 14-96-71(95346)
మయా సృష్టాని భూతాని మన్మయాని చ భారత।
మామేవ న విజానంతి మాయయా మోహితాని వై॥ 14-96-72(95347)
ఏవం సర్వం జగదిదం సదేవాసురమానుషం।
మత్తః ప్రభవతే రాజన్మయ్యేవ ప్రవిలీయతే॥ ॥ 14-96-73(95348)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే ఆశ్వమేధికపర్వణి వైష్ణవధర్మపర్వణి షణ్ణవతితమోఽధ్యాయః॥ 96 ॥

Mahabharata - Ashvamedhika Parva - Chapter Footnotes
7-96-1x ఏతదారభ్యాపర్వసమాప్తి విద్యమానాస్త్రయోవింశత్యధ్యాయా దాక్షిణాత్యకోశేష్వేవ దృశ్యంతే నత్వౌత్తరాహపాఠే। 7-96-2 పంచమేనాశ్వమేధేనేతి ట.పాఠః॥ 7-96-18 శూద్రాయనకృతా ధర్మా ఇతి క.పాఠః॥ 7-96-23 వైభీతకకృతాశ్చ యే ఇతి ట.పాఠః॥ 7-96-31 రాజేంద్ర పునాతి హ నరం సదేతి ట.పాఠః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.